Einstein in de wastrommel

Het is een bekend maar niettemin bizar fenomeen: als je de wasmachine opent, zitten alle sokken, hemden en t-shirts in het bedovertrek verstopt. Hoe komen zij daar terecht, en valt dat te vermijden? En wat heeft Einstein te maken met wastrommels? We weten dit varkentje gauw te wassen!

Sokken hebben schrik van water

Bijna iedereen weet uit ervaring dat er oorspronkelijk méér sokken in de wasmand lagen dan er uit de wasmachine komen: onvermijdelijk raken enkele kousen zoek. Dat is de elementaire wiskunde van de was. Sommige astrofysica menen zelfs dat de ringen van Saturnus opgebouwd zijn uit talloze verloren sokken!

Meestal komen de verloren gewaande sokken pas dagen of weken later dagzomen ter hoogte van je koude voeten: net als hemden en t-shirts hebben zij immers de neiging om zich tijdens het wassen in het bedovertrek te verstoppen. Hebben sokken schrik van water, of is er meer aan de hand?

De wasmachine als sapcentrifuge

De voornaamste verklaring schuilt in de beweging van de wastrommel. Tijdens een wasprogramma draait de machine hoofdzakelijk in één richting. Om de was te scheiden, draait de wastrommel echter heel af en toe plots in de andere richting. Tijdens die abrupte beweging botst al het water met grote kracht tegen het wasgoed, waardoor het bedovertrek open komt te liggen. De sokken en hemden hebben dan de kans om daarin te verdwijnen.

Vervolgens gaat de wasmachine centrifugeren. Door die snelle rotatie wordt het water naar buiten geslingerd. Dat is ook de reden waarom je niet nat wordt als je een volle emmer heel snel ronddraait: de zogenaamde centrifugale of middelpuntsvliedende krachten zorgen ervoor dat het water weggeslingerd wordt, en dus niet uit de emmer kan stromen. Op die manier raakt ook de was steeds dieper gevangen in het bedovertrek, en kan het dus niet meer ontsnappen. In de fysica spreekt men dan van een lokaal minimum. Op latere leeftijd begon Albert Einstein zelf op een ouwe sok te lijken

 De natuurkundige verklaring achter dit wasspektakel wordt de Brownse beweging genoemd. Dit is een tak van de chaostheorie die het grillige gedrag van opgewonden atomen in een gas of een vloeistof beschrijft. Dezelfde theorie kan ook verklaren waarom sokken zich laten vangen door een dekbedovertrek, waaruit zij dan niet meer kunnen ontsnapen. De Brownse beweging werd trouwens bewezen door Albert Einstein, die op latere leeftijd zelf sterk op een verloren sok begon te lijken…

En wat als je dolgedraaid raakt?

De remedies voor bovenstaand probleem liggen voor de hand: zorg ervoor dat het dekbedovertrek de sokken en hemden niet kan verslinden. Een eenvoudige oplossing bestaat erin de hoes dicht te knopen of reeds vol te proppen met bvb. hoofdkussens. Een alternatief is om de kleine was (zoals sokken) op voorhand te vangen in lingerienetjes, zodat ze nooit meer zoek kunnen raken. Een derde optie is om de was strikt te scheiden: een trommel met louter beddegoed, en daarna een machine gevuld met hemden, sokken en t-shirts. Op die manier met de fysica het onderspit delven voor jouw scheikunde…!    

© 2010 – Labo Vekalie

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s


%d bloggers liken dit: