Post Tagged ‘goud’

Wetenschappelijk witwassen van juwelen

februari 2, 2010

In deze tijden van crisis zijn onze gouden juwelen of dat unieke zilveren servies een heel kostbaar bezit. Maar waarom wordt zilver na verloop van tijd dof, en lijkt goud te verkleuren? Hoe houdt dat alles verband met oxidatie? Kun je die sieraden nog reinigen, en kan de chemie je daarbij helpen? We poetsen je geheugen graag even op!

Yzer roest, en edelmetaal oxideert

Zilveren juwelen kunnen chemisch reageren met stoffen uit hun omgeving, waardoor ze dof en donker worden. Dat fenomeen is veel beter bekend bij ijzer, dat na verloop van tijd gaat roesten. Omdat metaal reageert met zuurstof, verandert je fiets na verloop van tijd in een roestbruin vehikel. Zuurstof is in grote mate aanwezig in de lucht, maar ook in water, dat corrosie dus in de hand werkt.  Als een metaal reageert met zuurstof spreekt men van oxidatie.

Zilver kan oxideren, maar het is vooral onder invloed van verontreinigingen dat blinkende juwelen mat worden.  Zo zal zilver reageren met je parfum, het zweet op je huid, of zelfs het zeezout in de lucht. De voornaamste boosdoener is echter zwavel: als je een zilveren lepeltje in een ei laat steken, wordt het binnen de kortste keren gitzwart. Die donkere korst is zilversulfide, dus een chemische verbinding van zilver met zwavel.    

Zilver wordt zwart, terwijl goud verkleurt

Goud reageert nooit met de lucht, en zal dus niet oxideren. Niettemin lijken gouden sieraden soms ook een bruine of rode tint te krijgen. De verklaring voor deze verkleuring schuilt in het feit dat zuiver goud te zacht is om juwelen te smeden. Daarom wordt goud altijd verstevigd met andere metalen zoal koper, nikkel, zilver of zink. Die metalen kunnen wél oxideren, waardoor je gouden halsband veel van haar glans kan verliezen. De hoeveelheid zuiver goud in een juweel wordt aangeduid met het aantal karaat. Hoe hoger dit cijfer, hoe meer goud in het sieraad werd verwerkt. 

Zilveren Halsketting Molecule

Grootmoeders wijze (huis)raad

Je hoeft je verkleurde ringen of het doffe bestek echter geenszins in de vuilnisbak te gooien. Een juwelier kan de oxidelaag mechanisch verwijderen door het zilver te polijsten. Vervolgens zal hij het sieraad rhodineren, dat wil zeggen dat er een beschermlaag (uit rhodium) wordt  aangebracht. Je juwelen zijn na zo’n behandeling zo goed als nieuw!

Ook onze grootmoeders hielden destijds verschillende middeltjes achter de hand om hun zilveren eetservies in ere te houden. Zo werden zwarte lepels bijvoorbeeld in citroenzuur gedoopt, of kunnen doffe vorken en messen behandeld worden met ammoniak. In de handel zijn ook verschillende soorten zilverpoets beschikbaar, die op een scheikundge manier net hetzelfde doen.

De beste oplossing om het verkleuren van gouden sieraden tegen te gaan is nog veel eenvoudiger: overtuig je man om voortaan enkel juwelen van vierentwintig karaat te kopen! 

© 2010 – Labo Vekalie


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.